Nascholingsconferentie De waarde(n) van Europa (dit evenement is geweest)

30-09-2016

Op vrijdag 30 september 2016 organiseert Hogeschool Utrecht een nascholingsconferentie voor docenten uit het voortgezet onderwijs en studenten. Het onderwerp van deze dag: ‘De waarde(n) van Europa. Lesgeven over Europa en Europees burgerschap’.

Vlag EUZelden is de samenwerking in Europa zo op de proef gesteld als in het afgelopen jaar. De Griekse schuldencrisis, de bloedige aanslagen van ISIS, de vluchtelingenstroom uit Syrië, de dreiging van een Engelse uittreding en de voortdurende provocaties vanuit Moskou zorgen voor de groei van nationalistische partijen die zich afkeren van Europa. Veel burgers voelen zich Spanjaard, Nederlander of Hongaar maar geen Europeaan. Gezaghebbende Europese politici twijfelen openlijk aan de toekomst van Europa. Heeft Europa een identiteit die ons binden kan? En zo ja, uit welke waarden bestaat deze identiteit eigenlijk en hoe gaan docenten om met Europees burgerschap in de klas?

In de ochtend komen een aantal interessante sprekers aan het woord zoals oud-politicus en schrijver Jan Terlouw, de Leidse bestuurskundige Bart van Horck en de filosoof Tomas Vanheste. Anne-Marie Eekhout van het Europees Parlement Ambassador Scholen (EPAS) vertelt over het lesmateriaal dat het EPAS gemaakt heeft over Europa. In het middaggedeelte worden workshops en presentaties gehouden door docenten uit het hoger- en middelbaar onderwijs. Hierbij wordt stilgestaan bij vragen als ‘hoe geef ik les over Europa’, ‘hoe ga ik om met antidemocratische geluiden in de klas’ en ‘hoe bereid ik kinderen voor op (Europees) burgerschap’? De Utrechtse hoogleraar Cok Bakker en hogeschooldocente Anouk Zuurmond sluiten de dag af in een gesprek met de aanwezige docenten en studenten.

Doelgroep

De nascholingsconferentie is in eerste instantie bedoeld voor docenten geschiedenis, aardrijkskunde, omgangskunde en Mens en Maatschappij uit het voortgezet onderwijs. Ook studenten en collega’s uit het hoger onderwijs zijn welkom.

Deelnamekosten: Docenten €60,--. Hierbij is inbegrepen: lesmateriaal, lunch, koffie en cake. Studenten betalen slechts €15,00.

Aanmelden

U kunt zich tot 22 september 2016 aanmelden via het aanmeldformulier aan de rechterkant van de pagina.
Na 22 september is aanmelding via de inschrijflink niet meer mogelijk. Wilt u toch graag komen, neemt u dan contact op met Rien Claassen (rien.claassen@hu.nl).

U kunt uw keuze voor de workshops aangeven door op 30 september bij binnenkomst een workshopkaart te kiezen voor ronde 1 en eentje voor ronde 2. Voor iedere workshop geldt een beperkt aantal plaatsen (maximaal 15). 

Tijdstip en locatie

Vrijdag 30 september van 9.00 t/m circa 17.00 uur.
Locatie: Padualaan 97, Utrecht

Voor administratieve vragen kunt u contact opnemen met Jolanda Hasselaar (ca@hu.nl).
Voor inhoudelijke vragen kunt u contact opnemen met Dirk van der Veen (dirk.vanderveen@hu.nl) of Rien Claassen (rien.claassen@hu.nl).

Programma

  • Aula 09.00 uur
    Ontvangst met koffie en thee
  • 09.20 uur
    Opening van de conferentie Europa en Europees burgerschap (door drs. J. van Voorst)
  • 9.30-10.15 uur
    Lezing: Europa: een noodzakelijke worsteling (dr. Jan Terlouw, oud-leider D66)
  • 10.15 - 10.45
    Lesmateriaal Europa (Anne-Marie Eekhout, EPAS)
  • 10.45-11.00 uur
    Korte pauze
  • 11.00-11.45 uur
    Lezing Europa (drs. Bart van Horck, Universiteit Leiden)
  • 11.45 uur
    Lunch
  • 12.30 uur
    Lezing Europa (dr. Tomas Vanheste, De Correspondent)
  • 13.15 uur
    Workshops en presentaties: ronde 1
  • 14.15 uur
    Workshops en presentaties: ronde 2
  • 15.15 uur
    In gesprek met elkaar: Europees Burgerschap in het klaslokaal (Prof. dr. Cok Bakker, Universiteit Utrecht, lector Normatieve professionalisering Hogeschool Utrecht)
  • Aula 16.15 uur
    Borrel en afsluiting, uitdeling bewijs van deelname

Informatie over de workshops

Lezing: Jan Terlouw
Europa, een noodzakelijke worsteling
Een Europa naar Amerikaans model is een illusie. Daarvoor is de Europese geschiedenis te complex, zijn de volkeren te divers, en ontbreekt het aan een gemeenschappelijke taal. Brexit en ook in Nederland het referendum over de Oekraïne-verdrag laten zien dat de EU grote fouten heeft gemaakt, vooral in het loslaten van sociale cohesie. Maar de EU is wel broodnodig, omdat de globalisering tot dusverre niet gepaard gaat met een politieke ontwikkeling die er mee in evenwicht is. Een aarde die zich bevindt op een glijbaan naar verval heeft hard een globale politieke sturing nodig.

Lezing: Tomas Vanheste
Is er wel een Europees wij dat een Europese democratie kan stutten?

De verdeeldheid binnen de Europese Unie lijkt de laatste jaren groter dan ooit. Tussen Noord en Zuid over de aanpak van de financiële crisis en austerity als oplossing of juist kwaal. Tussen Oost en West over het vrije verkeer van werknemers en de verdeling van vluchtelingen. Tussen de voorstanders van diepere integratie en de mensen die juist het teruggeven van macht aan de natiestaten bepleiten. De laatsten vinden dat het aan alle fronten heersen van verdeeldheid het logische gevolg is van het ontbreken van een Europees volk met een gedeelde identiteit. Bij een gebrek aan een volk, aan een Europees wij, zou je ook geen gemeenschappelijk politiek project en een democratie kunnen uitbouwen. Brussel is daarom alleen een bureaucratie, geen democratie. Maar Tomas Vanheste, correspondent Europa tussen macht en verbeelding, zal betogen dat dit niet het werkelijke probleem van de Europese Unie is. Dat is wel de halfslachtige, complexe politieke structuur van de EU die het verdedigen van nationale belangen bevordert, de besluitvorming ondoorzichtig maakt en de burger het gevoel geeft geen enkele invloed te hebben op de uitkomst.

Lezing: Bart van Horck
Kritiek op Europa in de klas: nodig en nuttig voor een debat over Europese waarden.
Tot begin jaren 2000 was er een brede consensus binnen de politiek en de samenleving over het nut en noodzaak van Europa. Europese waarden werden als vanzelfsprekend beschouwd.
Maar tijden veranderen. In het maatschappelijk debat maar ook in de klas neemt de kritiek op Europa toe. Is dit een slechte ontwikkeling of juist niet?
Het debat over Europa was tot enkele jaren geleden voorbehouden aan een handvol specialisten. Dat is nu veranderd. Door acties van Geenpeil en de kritiek van Eurosceptici als Wilders en Nigel Farage wordt er meer gedebatteerd over Europa dan ooit tevoren. Door al deze kritiek worden er meer vragen gesteld over (het nut van) Europa dan ooit tevoren. De traditionele argumenten vóór Europa van vrede en veiligheid voldoen hierbij niet meer. Als we de kritiek op Europa serieus nemen en er inhoudelijk op reageren, betekent dit een verdieping van het debat over Europa en haar waarden. Voor de toekomstige uitdagingen van Europa is dit een essentiële voorwaarde.

Workshops

Jeroen Bron (SLO)
Waarden in ons onderwijs
Er wordt veel gesproken over aandacht voor waarden in het onderwijs. Daarbij zou er vooral aandacht moeten zijn voor de waarden van de Nederlandse samenleving. Maar wat zijn die Nederlandse waarden en hoe verhouden deze zich tot ‘universele’ waarden en mensenrechten? Hoe kan een school aandacht besteden aan morele waarden en hoe kan een school een beleid gericht op waarden ontwikkelen? Op verzoek van het Ministerie van Sociale Zaken en in opdracht van de SLO hebben wij een handreiking ontwikkeld. In deze sessie gaan we in op de hoofdlijnen van deze handreiking en hoe scholen met morele waarden aan de slag kunnen.

Tjietse Broeders (ProDemos)
Kennismaking met simulatie Chocoladerichtlijn
De werking van de Raad van de Europese Unie uitgelegd aan de hand van de Chocoladerichtlijn. Dat is het rollenspel over EU-besluitvorming in een notendop. Leerlingen kruipen in de huid van een vakminister in de Raad. De vakministers moeten het eens worden over een voorstel: chocolade hoeft niet gemaakt te worden van cacaoboter. Leerlingen moeten hun landsbelang verdedigen en tegelijkertijd het belang van Europa niet uit het oog verliezen. Onderhandelen, compromissen sluiten, schipperen tussen nationale en Europese belangen én rekening houden met ideologische verschillen in het Europees Parlement... Door over de regelgeving rondom chocola te onderhandelen ervaren zij dat het niet eenvoudig is om in de Europese Unie tot besluiten te komen.

Aan einde van deze workshop krijgt u een docentenhandleiding mee, zodat u het rollenspel over EU-besluitvorming zelf in de klas kunt spelen.

ProDemos verzorgt deze workshop in opdracht van de Europese Commissie Vertegenwoordiging in Nederland.

Margalith Kleijwegt (journaliste)
Gescheiden Werelden
'Iedere leerling heeft zijn eigen waarheid. Als docent respecteer ik dat.'
Deze opmerking hoorde Margalith Kleijwegt geregeld tijdens het schrijven van haar rapport '2 werelden, 2 werkelijkheden', waarin ze laat zien hoe gevoelige maatschappelijke kwesties de school binnenkomen.
Wat doe je als een leerling stelt dat de aanslagen in Parijs het werk was van zionisten? Of wanneer wordt beweerd dat Aylan, het Syrische jongetje dat bij de Turkse kust verdronk, daar is neergelegd door de media om medelijden met vluchtelingen op te wekken. Hoe ga je als docent in deze ingewikkelde wereld om met botsende wereldbeelden? Laat je die gaan? Of bespreek je die?
Aan de hand van haar onderzoek, in opdracht van het ministerie van OCW, neemt ze jullie mee langs deze en andere dilemma's tijdens de workshop.

Barry Mahoney (Hogeschool van Amsterdam)
Het socratisch gesprek in de klas
“Polen stelen onze banen en zijn altijd dronken. Door de EU zitten wij met al die gelukzoekers in Nederland. Grieken werken niet en teren op de zak van Noord-Europese belastingbetalers. Syrische vluchtelingen passen niet in de Europese cultuur…”
Als dit soort ‘extreme’ uitspraken in de klas worden geuit, is uw reactie hierop van cruciaal belang. Het risico bestaat dat groepen tegenover elkaar komen te staan of dat de sfeer verziekt wordt door een enkele jongere die dit soort uitlatingen doet. Hoe gaat u hier het gesprek over aan? De socratische gespreksmethode kan u hierbij helpen. In deze workshop leert u hoe.

Ingrid Faas (Prodemos)
De Europese Unie in de les
De invloed van de Europese Unie is tegenwoordig overal zichtbaar. Veel van de Nederlandse wetgeving is ingegeven door Europese besluitvorming. Hoe ver moet de Europese samenwerking gaan? Op welke terreinen moeten lidstaten hun eigen beleid kunnen bepalen? En hoe worden de besluiten in de EU genomen? Ingrid Faas stelt deze vragen in actieve werkvormen aan de orde. Aan bod komen onder andere het Krachtenveld EU, een variant op Petje op Petje af en de Europese StemWijzer. We laten de werkvormen niet alleen zien, we proberen er ook een paar met u uit. Aan het einde van de workshop krijgt iedere deelnemer een reader met de werkvormen mee naar huis.

Hülya Uslu (docente voortgezet onderwijs en schrijfster)
De waarde van Europese waarden: de Europese omgang met dictaturen
De Europese Unie (EU) is van plan om met de Afrikaanse dictators in zee te gaan. In ruil voor samenwerking, financiële, juridische en militaire steun wordt van de landen verwacht dat zij de stroom van miljoenen migranten die via Afrika Europa proberen te bereiken, te stoppen. Dat blijkt uit vertrouwelijke documenten die in handen zijn gekomen van het Britse New Statesman en het Duitse Der Spiegel over een geheim EU-actieplan. Overigens is het niet de eerste keer dat de EU zich met zijn Realpolitik medeplichtig maakt aan de misdaden van de dictatoriale regimes: zo werkte de Europese Unie intensief samen met de Libische leider Gaddafi en kreeg het land miljoenen aan steun, ondanks grove schendingen van de mensenrechten. In maart sloot de EU met de Turkse autocraat Erdogan een deal die ervoor moet zorgen dat minder vluchtelingen via de Middellandse Zee Europa binnen worden gesmokkeld.
In deze workshop bespreekt Hülya Uslu dit boeiende politieke krachtenspel. Met name de Europese relatie met Turkije vraagt speciale aandacht omdat deze ook in menig klaslokaal een rol speelt in het gesprek over Europa.

Christina Schouten/Sabine Janzing (Hogeschool Utrecht)
Veiligheid in de klas
Sociale veiligheid staat hoog op de agenda. Momenteel is er een divers aanbod aan tools en methoden om gesprekken te voeren over maatschappelijke onrusten in de klas, en zijn pestprotocollen en anti-pestprogramma’s in overvloed aanwezig. Echter, om sociale veiligheid te kunnen bewerkstellingen zal er aan een verschillende voorwaarden voldoen moeten worden. In deze workshop gaan we aan de slag met een aantal van deze voorwaarden, zoals inzicht in diversiteit, waarderen van verscheidenheid in belevingen en meningen, inleven in en aansluiten bij anderen, rekening houden met samenstelling, en handelingsalternatieven om individuen en subgroepen in te sluiten. We krijgen ideeën over hoe verscheidenheid in de klas doorwerkt, en hoe we hier als docent op in kunnen spelen.

Adrienne Verpaalen (mental coach Q-share)
Mentale weerbaarheid in het klaslokaal
Discussies in de klas kunnen leiden tot confrontaties met leerlingen, zeker als deze discussies waardegeladen zijn. Dit kan leiden tot verhoogde werkdruk en stress. Het doel van deze workshop is het vergroten van je weerbaarheid en veerkracht, zodat je op jezelf kunt vertrouwen en dat je emotioneel, fysiek en mentaal sterk in je schoenen staat. In deze workshop verwerf je als docent de competenties om weerbaarheidsonderwijs op toepassingsniveau te verzorgen. Je leert kennismaken met een aantal pijlers binnen het begrip ‘weerbaarheid’ zodat je beter in staat bent met confrontaties om te gaan in de klas. 

Berendineke Steenbergen
Weerbare jongeren
Weerbaarheid: opkomen voor jezelf met respect voor jezelf én voor de ander in grensoverschrijdende situaties is een belangrijke vaardigheid. Grensoverschrijdende opmerkingen of grensoverschrijdend gedrag heeft invloed op onze eigenwaarde en daarmee op onze weerbaarheid. Door te werken aan de vergroting van de eigen weerbaarheid en daarmee ook aan de vergroting van eigenwaarde kan tegenwicht gevormd worden tegen de emotioneel onveilige sfeer die kan ontstaan wanneer jongeren grensoverschrijdende opmerkingen maken of groepsdruk uitoefenen op elkaar. Deze workshop gaat in vogelvlucht in op de belangrijkste belemmerende en ondersteunende factoren van weerbaarheid en geeft een aantal handvatten om op een positieve manier aan weerbaarheid te werken. Aan het eind van deze workshop krijgt iedere deelnemer een handout met theoretische achtergrond en een aantal werkvormen voor in de klas.

Gerhard van der Pot (Hogeschool Utrecht)
Lesgeven in leergebieden – een verkenning naar Europees burgerschap binnen het leergebied Mens en Maatschappij
Doceren in leergebieden in het algemeen, en Mens en Maatschappij in het bijzonder, is niet zo eenvoudig als het lijkt…. Wat heb je als docent nodig om betekenisvol onderwijs te verzorgen in een leergebied als Mens en Maatschappij? Hoe komt vakoverstijgend onderwijs aan bod in de lerarenopleidingen van de maatschappijvakken op de Hogeschool Utrecht? Hoe kan het werken in leergebieden bijdragen aan de versterking van Europees burgerschap? Dit zijn slechts een paar van de vragen die in deze workshop besproken worden. Naast theoretische achtergronden bij de discussie over leergebieden worden ook praktische voorbeelden over het werken in leergebieden besproken.

Sprekers ochtend

Jan Terlouw (1931)
Studeerde wis- en natuurkunde in Utrecht en bouwde een carrière op als kernfysicus. Daarna volgde een overstap naar de politiek waar Terlouw o.a. gemeenteraadslid was in Utrecht, Tweede Kamerlid voor D66, minister van Economische Zaken in het tweede en derde kabinet Van Agt en ook vicepremier. Na 1982 was Terlouw actief in Parijs, als secretaris-generaal van de Conferentie van Europese Transportsystemen, Commissaris van de Koningin in Gelderland en senator in de Eerste Kamer.
Terlouw is bij het jeugdige publiek vooral bekend als schrijver van jeugdboeken: Oorlogswinter, Pjotr en Koning van Katoren zijn een paar van de boeken waarmee Terlouw furore maakte.

Bart van Horck (1982)
Van Horck is als jonge buitenpromovendus verbonden aan het instituut voor Politieke Wetenschappen van de Universiteit Leiden. Hij is gefascineerd geraakt door de verhalen die schuil gaan achter de Europese Unie (EU) en de tegenstellingen die haar kenmerkt. In een tijd
waarin de meeste mensen zich zorgen maken over de Unie, is hij overtuigd van het nut van een beperkte en slagvaardige Unie. Tegelijkertijd is hij bezorgd over de huidige staat van de EU. Volgens Van Horck zitten er fundamentele fouten in de Unie die haar bestaan in gevaar kunnen brengen.

Tomas Vanheste (1968)
Vanheste draagt de Europese gedachte een warm hart toe. Maar dat betekent allerminst dat hij een supporter van de huidige Europese Unie is. Als Europawatcher probeert hij bloot te leggen hoe besluiten tot stand komen in een machtsspel tussen de lidstaten, de Europese instellingen en lobbyisten. Niet alleen in de Brusselse krochten maar ook in de literatuur en op het toneel zoekt hij naar ideeën over Europa zoals het is en zoals het kan zijn. Vanheste (1968) is journalist bij De Correspondent en verbonden aan het Montesquieu Instituut. Vanheste schrijft over Europa en de Europese Unie. Naast de dagelijkse ontwikkelingen hebben juist de grote ideeën in en over Europa zijn aandacht. Vanheste is van huis uit wiskundige en filosoof, en was eerder verbonden aan een uitgever, de gemeente Utrecht en Vrij Nederland.

Afsluitend gesprek

Cok Bakker (1963)
Cok Bakker is theoloog/religiewetenschapper, onderwijskundige en hoogleraar Didactiek van Levensbeschouwelijke vorming. Zijn onderzoek richt zich op de relatie tussen onderwijs en levensbeschouwing in brede zin, zoals die zich manifesteert op het macroniveau van onderwijsbeleid en onderwijsverzuiling, op mesoniveau van het maatschappelijke middenveld en instituties (schoolidentiteit, het vak godsdienst/levensbeschouwing) en op het microniveau van de professionele en levensbeschouwelijke biografie van leerkrachten. Tevens is Cok Bakker als lector verbonden aan de Hogeschool Utrecht binnen de onderzoeksgroep Normatieve Professionalisering.
Naast de activiteiten aan universiteit en hogeschool is Cok Bakker als adviseur, begeleider of docent betrokken bij identiteitsprojecten op diverse scholen en onderwijsinstellingen, bij besturen en onderwijsverzorgingsinstellingen, veelal in relatie tot vraagstukken op het gebied van levensbeschouwelijke diversiteit.

Deze website maakt gebruik van cookies. Klik hier voor meer informatie.

Sluiten